‘बातमीची गोष्ट’ : माणुसकी आणि नैतिकतेचं महत्व पटवून देणारे संवेदनशील नाटक
चिपळूण : आधुनिक युगाला स्पर्धेचे युग म्हटले जाते. शिक्षण, नोकरी, पैसा, प्रतिष्ठा—सगळीकडे धावपळ आहे. या स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी दर्जेदार शिक्षण अनिवार्य मानले जाते. मात्र या शिक्षणातून माणूस खरोखर ‘माणूस’ घडतो आहे का? त्याच्यात माणुसकी, संवेदनशीलता आणि नैतिकता रुजते आहे का? या अस्वस्थ करणाऱ्या प्रश्नांना थेट भिडणारे आणि अंतर्मुख करणारे नाटक म्हणजे ‘बातमीची गोष्ट’.
पारस औष्णिक विद्युत केंद्रातर्फे १९ जानेवारी रोजी संध्याकाळच्या सत्रात सादर झालेल्या या नाटकाने प्रेक्षकांना केवळ मनोरंजन दिले नाही, तर विचार करायला भाग पाडले. शिक्षण, कुटुंब, मूल्यव्यवस्था आणि सामाजिक जबाबदारी या साऱ्यांवर भाष्य करणारी ही कथा आजच्या काळात अत्यंत बोलकी ठरते.
कथानक : शिक्षणाने मोठे झालेले, पण माणूसपण हरवलेले…
नाटकाची कथा एका सेवानिवृत्त शिक्षक दांपत्याभोवती फिरते. अमेरिकेत स्थायिक झालेल्या त्यांच्या एकुलत्या एक मुलाच्या आणि नातवंडांच्या आठवणीने ते व्याकुळ झालेले असतात. एके दिवशी मुलगा भारतात येणार असल्याची बातमी मिळते आणि त्यांच्या जीवनात आनंदाची पालवी फुटते. मात्र हा आनंद फार काळ टिकत नाही. कारण मुलगा आई-वडिलांना सोबत घेण्यासाठी नव्हे, तर त्यांच्या घराचा व्यवहार उरकण्यासाठी भारतात आलेला असतो. क्रूर वास्तवाचा कळस म्हणजे—तो विमानतळावर आपल्या वृद्ध आई-वडिलांना एकटे सोडून पुन्हा अमेरिकेला निघून जातो.
पहिल्या अंकातच शिक्षण व्यवस्थेच्या मर्यादा ठळकपणे समोर येतात. उच्च शिक्षण घेतलेला, यशस्वी झालेला माणूस संवेदनशील असेलच असे नाही, ही जाणीव मनाला बोचते. शिक्षणाने प्रगती साधली, पण माणुसकी हरवली—हा विरोधाभास नाटक प्रभावीपणे उलगडते.
दुसरा अंक : आशेचा किरण आणि मूल्यांची पुनर्बांधणी
दुसऱ्या अंकात आत्महत्येच्या विचाराने व्याकुळ झालेल्या शिक्षक दांपत्याला ‘धर्मा’ नावाचे पात्र आधार देते. त्याचवेळी अमेरिकेत असलेली त्यांची नात एका प्रकल्पाच्या निमित्ताने वर्तमानपत्रात आलेली एक बातमी वाचते—विमानतळावर वृद्ध आई-वडिलांना सोडून पळून गेलेल्या व्यक्तीची. शोध घेतल्यावर ती व्यक्ती म्हणजे आपलेच वडील असल्याचा धक्कादायक सत्यप्रकाश तिच्यासमोर येतो.
दरम्यान, शिक्षक दांपत्य गावात राहून मुलांमध्ये मूल्यशिक्षण, माणुसकी आणि नैतिकता रुजवण्यासाठी प्रयत्न सुरू करते. पुढची पिढी फक्त ‘शिक्षित’ न होता ‘संवेदनशील’ व्हावी, ही त्यांची तळमळ नाटकाच्या प्रत्येक प्रसंगातून जाणवते. अखेरीस नात आजी-आजोबांचा शोध घेते आणि त्यांनी सुरू केलेल्या कार्यात सहभागी होण्याचा निर्णय घेते. आशेच्या किरणाने नाटकाची सांगता होते.
दिग्दर्शन आणि सादरीकरण : विचारांना भिडणारी मांडणी
दिग्दर्शक श्री. मधुकर दुफारे यांनी कथानक अत्यंत प्रभावी आणि हळुवार पद्धतीने गुंफले आहे. संवाद, प्रसंगांची मांडणी आणि भावनिक चढ-उतार प्रेक्षकांना सतत कथेशी जोडून ठेवतात. कुठेही उपदेशकपणा न आणता नाटक थेट मनाला भिडते, हीच या दिग्दर्शनाची मोठी ताकद आहे.
आजच्या पालकांसाठी आरसा
‘बातमीची गोष्ट’ हे नाटक आजच्या पालकांसाठी आरसा ठरते. मुलांना मोठ्या शाळा, महागडे शिक्षण, परदेशी संधी देताना त्यांच्या मनात माणुसकी, नैतिकता आणि संवेदनशीलता रुजवण्यासाठी आपण काय करतो, याचा गंभीर विचार करायला भाग पाडते. दर्जेदार शिक्षण आवश्यक आहेच, पण त्याला मूल्यांची जोड नसेल तर ते अपुरे ठरते—हा संदेश नाटक ठळकपणे देते.
नाट्यगृहातून बाहेर पडताना प्रेक्षकांच्या मनात एकच प्रश्न घोळत राहतो—आपण आपल्या मुलांना नेमके काय देतो आहोत?
नाटकाने आपले काम प्रामाणिकपणे केले आहे. आता समाज म्हणून, पालक म्हणून आणि माणूस म्हणून आपण त्यातून काय शिकतो, यावरच पुढची पिढी घडणार आहे.
नाटकाचे तपशील :
लेखक : डॉ. प्रजेश गोपालदास घडसे
दिग्दर्शक : श्री. मधुकर दुफारे
नेपथ्य : श्री. संतोष खडसे, श्री. नागसेन वानखेडे
प्रकाशयोजना : श्री. सुहास वारद, श्री. मंगेश घोडमारे
संगीत : श्री. मयूर पांडे, श्री. दिनेश कदम
रंगभूषा व केशभूषा : सौ. मोहिनी वारद, सौ. शारदा इलामे
कलाकार :
मयूर चौधरी, भारती अंभोरे, गजानन इलामे, योगिता वाघ, कैलास खेडकर, जयश्री उगले, वेदांत गव्हाणे, केशव भगत, डॉ. राजेश तायडे, मधुकर दुफारे, स्पंदन खडसे, शौर्य वानखेडे
